Питрәч Кыш бабае һәм Кар кызы: бу роль аларны нәрсә белән җәлеп итә?

Бар халык бәйрәм иткәндә – алар эшли. Аларның эше – кешеләрне ял иттерү. Яңа елны шулкадәр яраткан, аның гәүдәләнеше булган кешеләр кемнәр алар? Бу роль аларны нәрсә белән җәлеп итә һәм гадәти тормышта алар кемнәр?

Көектән Евгений Максимов күптән түгел ТНВ каналында узган телемарафон вакытында “Халык Кыш бабае” исеменә конкурста өченче урынны яулады. Якташыбызның бу рольне башкаруда 15 еллык стажы бар.

– Балалар бакчасында мин тәрбияченең Кыш бабай булып киенүен күрдем, ләкин бу минем күңелемне төшермәде, киресенчә үзем дә Кыш бабай була алам һәм кешеләргә әкият бүләк итә алам дигән фикер тудырды, – дип искә ала Евгений Максимов. – Мин балачак хыялымны тормышка ашырдым һәм мәдәният институтында укыганда ук Кыш бабай була башладым, анда актерлык осталыгын һәм режиссураны өйрәндем. Әлбәттә, бу белемнәр миңа сценарийлар төзүдә һәм рольләрне башкаруда бик кирәк булды. Тик ул чакта сакалым бик кечкенә иде, хәзер ул егерме тапкыр зурайды.

Күп кенә әтиләргә шулай ук Кыш бабайга әверелергә туры килә, шуңа күрә бу образны тудыруда профессионалларның киңәшләрен тыңлау яхшы. Беренче чиратта, тавыш үзгәрә – ул гади кеше тавышы кебек булырга тиеш түгел, яңгыравыклы, калын булырга тиеш. Икенчесе – текст укылырга һәм ятланырга тиеш түгел, ихлас күңелдән сөйләргә кирәк. Өченчесе – залдагы кешеләрнең 99 проценты – балалар, ата-аналар, кунаклар җәлеп ителергә тиеш.

– Иң кечкенәләр өчен иң гади уеннар туры килә – “Туңдырам” яки боз, кар бөртеген сурәтләргә. Олырак балалар өчен әйлән-бәйлән уйныйм. Ә тагы да олыраклар аудиториясе өчен интерактив кирәк, җырлар һәм биюләр белән музыкаль өлешне көчәйтәм. Балалар һәм олылар өчен минем төрле кар кызларым бар. Олы Кар кызы – көнчыгыш биюләре буенча чемпион. Ул матурлык, эстетика өчен җавап бирә.

Шәле авылында бик күңелле һәм талантлы кешеләр яши, шуңа күрә анда Кар кызлары һәм Кыш бабайлар күп. Быел “Зөбәрҗәт” фольклор халык ансамбле артисты Рәис Шаһвәлиев рәсми рәвештә “Кыш бабай” итеп сайланды. Ә Кар кызы – Шәле мәдәният йорты методисты Айсинә Галиева.

– Мин күп еллар балалар бакчасында эшләдем, төрле рольләр уйнадым, шуңа күрә миңа теләсә нинди рольләр дә куркыныч түгел! – дип көлә Айсинә Галиева. – Мин балачактан ук Яңа елны, бәйрәм тойгысын, әкиятләрне ярата идем. Яңа буынга да бу кичерешләрне бүләк итәсе килә. Менә икенче ел инде мин Кар кызы. Без мәдәният йорты сәхнәсендә дә чыгыш ясыйбыз, урамда да чаралар үткәрәбез, сәламәтлекләре ягыннан мөмкинлекләре чикләнгән балалар янына өйләренә дә барабыз.

Бәйрәмнәрнең сценарийларын алдагы елның үзенчәлекләрен исәпкә алып, мәдәният йорты методисты Зөлфия Гыйниятова яза. Мәсәлән, узган ел “Гаилә елы” алдыннан гаилә конкурслары уздырдык.

– Кечкенә балалар башта каушап калалар, аларның күңеленә ачкыч таба белергә кирәк, – ди Айсинә Галиева. – Ике айдан кышны озатачакбыз, ә мин Кар кызыннан Нәүрүзгә әверелермен!

Питрәч эшмәкәре Игорь Дудкин башта Кыш бабай хезмәтеннән файдаланучы булган, берничә тапкыр үз балалары янына Кыш бабай һәм Кар кызы килүен оештырган. Соңрак моны мин үзем дә эшли алам бит дип уйлый башлаган.

– Мин Кыш бабай белән Кар кызы өчен команда оештырдым. Без бизнес буенча ассистентым Кар кызы белән ике сыйфатлы сценарий булдырдык – 15 минутка һәм 30 минутка. Хатыным безгә булышты, ул мәктәптә эшли һәм чаралар оештыру тәҗрибәсе бар. Без тәҗрибәсе зур булмаган Кыш бабай таптык, бер резерв Кыш бабай бар. Хәзер читкә дә чыгабыз, чараларда да катнашабыз, хәтта Казандагы балалар өчен өстәмә үсеш үзәгендә дә чыгыш ясадык. Олылар да шалтырата – корпоративларга чакыралар. Мин перфекционист. Миңа барысы да идеаль булырга тиеш – костюмнар, сценарий, атмосфера.

Игорь Дудкин бу эшкә эшмәкәр буларак якын килә, бизнес-процесслар төзи, аудиторияне өйрәнә, керемне исәпли, реклама бирә. Нәтиҗәдә барысы да канәгать – балалар, ата-аналар, заказчылар, актерлар. Һәм оештыручы буларак ул үзе дә.

Бәйрәмнәр бетәчәк, эш көннәре башланачак, әмма команда үз эшчәнлегенең дәвамын ивент-агентлык булдыруда, чаралар оештыруда һәм уздыруда күрә.

– Без пекарняда да балалар белән чаралар, бәйрәмнәр үткәрәбез. Бервакыт кич белән сөйләшүдә Яңа ел бәйрәмнәрен уздыру идеясе туды, – дип сөйли директор ассистенты һәм Кар кызы ролен башкаручы Эльвина. – Әлбәттә, без җитди әзерләндек. Коллектив белән сценарий төзедек, барлык атрибутларны сатып алдык. Бездә табышмаклар, шигырьләр, җырлар, биюләр, конкурслар базасы бар.

Эльвина яңа елны ярата. Барлык балалар кебек, Кыш бабайга ышана, аннан бүләкләр – планшет, телефон сораган. Аннары бу бүләкләрне аның өчен әнисе сатып алган булуы ачыклана.

– Мине барыннан да бигрәк әнинең бу гамәле гаҗәпләндерде, ул миңа бүләкләр бирде, ә мин шатландым һәм аңа түгел, ә Кыш бабайга рәхмәт әйттем. Мин аның бу гамәле өчен соклана идем. Миңа ролем бик ошый, чөнки мин балаларны яратам. Чыгыш ясаганда миңа бер хатын-кыз Кар кызы роленә бик яхшы туры килүемне әйтте.

Колайның “Колокольчик” балалар бакчасында Яңа ел бәйрәм генә түгел, ә балалар үсешенең тагын бер этабы. Балалар Яңа елга әзерләнәләр: кул эшләре ясыйлар, яңа, катлаулырак җырлар һәм биюләр өйрәнәләр, әти-әниләре күз алдында үзләрен сәхнәдә тотарга өйрәнәләр. Чакырылган Кыш бабайлар һәм Кар кызы балаларының яшь һәм шәхси үзенчәлекләрен һәрвакытта да белми, шуңа күрә тәрбиячеләр бу рольләрне үзләре уйный. Әмма комплекция һәм тавыш мәгълүматлары аркасында һәр хатын-кыз кырыс кышкы тылсымчыны уйный алмаячак.

Музыка җитәкчесе Елена Ивановна Лукина бу рольне бик яхшы башкара:

– Һәр утренникның максаты бар. Беренчедән, музыкаль сәләтләрне, артистлык талантларын үстерү. Икенчедән, Кыш бабай балаларны болай гына түгел, ә аларның кул эшләре, чыгышлары өчен бүләкли. Бу безгә барысы алдына чыгып шигырь уку җиңел кебек тоела, ә кайбер балалар хәтта әти-әниләреннән дә ояла. Алар өчен бу казаныш. Алар моңа үз хезмәтләре белән ирешәләр. Алар өчен бу чын шатлык, чын бәйрәм!

Әлбәттә, бәйрәм көлүдән, казуслардан һәм вакыйгалардан башка уза алмый.

– Минем Казанның төрле почмакларында рәттән ике чыгышым билгеләнгән иде, ә шәһәрдә коточкыч бөке иде, – дип сөйли Евгений Максимов. – Мин машинамны стоянкага куйдым да, Кыш Бабай костюмын киеп, туптуры трамвайга утырдым һәм унбиш тукталыш уздым. Пассажирлар, әлбәттә, миңа карап күңел ачтылар, ә кондуктор Кыш Бабайдан юл хакын алмады. Кем белә, бәлки аның өчен быелгы ел аеруча уңышлы булгандыр.

– Төрле хәлләр булды, – дип сөйли Айсинә Галиева. – Кайчак миңа тамашаны алып баручы сыйфатында башларга, ә аннары тиз генә Кар кызы булып киенергә туры килде. Ә беркөнне Кыш бабай сүзен онытты. Бәхеткә, ул әле егылды да, мин аңа ярдәм итәргә ашыктым, һәм без уенкөлке белән бу хәлдән чыга алдык, беркем дә моның алдан уйлап эшләнмәгәнлеген аңламады.

– Тамаша вакытында тавышымны үзгәртәм, – ди Елена Лукина. – “Исәнмесез, балалар! Мин сезгә ерактан килдем!” дим. Ә анда минем дүрт яшьлек оныгым утыра иде һәм миңа: “Әби, син тавышыңны үзгәртәсең, ә мин сине барыбер таныдым", ди. Әллә балалар үз кешеләрен күзеннән таныйлар микән?