Питрәч районында сугыш чоры балаларын котладылар

Күзләрендә тулы бер чор чагылган өлкәннәр бүләкләрне үзләренең өйләрендә, яисә ишегалларында кабул итте.

Район волонтерлары бу көннәрдә чын “Хәтер почтальоннары” булдылар. Пакетларда затлы ризыклар һәм тәм-томнар гына түгел, ә сугыш авырлыкларын, илне торгызу авырлыкларын кичергәннәргә районда яшәүчеләрнең һәм район башлыгының рәхмәте дә бар.

– Без “Сугыш чоры балаларын” гына котламыйбыз, – дип аңлата “Каенкай” балалар бакчасы мөдире, акциядә катнашучы Наталья Матросова. – Волонтерларның башка төркемнәре, мәсәлән, тыл хезмәтчәннәренә бара. Иң мөһиме, һәркем үзен онытмауларын, кайгыртуларын сизсен.

Менә ишек ачылды, бусагада Валентина Платоновна. Аңа 90 яшь. Ул 1936 елның 16 февралендә Колай авылында туган. Сугыш башланганда аңа биш яшь була. Ул әтисен хәтерләми – ләкин аңардан башка ничек яшәгәнен хәтерли.

– Әтине сугышка 1941 елның августында алганнар, – дип әкрен генә сөйли башлады Валентина Платоновна. – Ул биш кенә хат җибәреп калган. Ә аннары – Вяземск... Аларның дивизиясе тулысынча диярлек һәлак булган. Ельня янында хәзер 22 мең кеше җирләнгән каберлек: 12 меңенең исеме язылган, ә 10 меңе – исемсез.

Аның әтисе Платон Романович сугышка кадәр икмәк пешерү цехы мөдире булган. Әнисе Федосья Тимофеевна хуҗабикә була, ике улын һәм бер кызын тәрбияли. Ләкин сугыш барысын да сызып ташлый.

– Икмәк юк иде. Бәрәңге пешердек. Ут юк иде – чыра кабыздык. Әни күршеләргә кереп, йортны яктырту өчен ут алып чыга иде. Ут күренмәсен өчен тәрәзәләргә пәрдә капладык, – дип искә ала Валентина Платоновна.

Әниләре барлык балаларын да ялгызы күтәрә. Авыл хуҗалыгында эшли, терлек азыгы өчен чөгендер үстерә. Бервакыт ярышларда хәтта беренче урын яулый һәм 50 сум премия ала, ул вакытлар өчен бу зур байлык.

Абыйсы Андрей 14 яшеннән тракторчы булып эшли башлый. Икенче абыйсы җиде сыйныфны тәмамлагач, Казандагы очучылар училищесында укый, аннары Ленинград хәрби-һава академиясенә укырга керә. Бик яхшы укый, грамоталар ала. Ләкин көрәш белән шөгыльләнгәндә аягын сындыра, һәм күктә очу турындагы хыялын үзгәртергә, һөнәрне җирдә эзләргә туры килә.

Сугыштан соң Валентина мәктәптә җиде сыйныф, аннары Казанда кооператив техникумын тәмамлый.

– Анда ашханә бик шәп иде! Озын макарон, пешкән ит..., – ди ул, җылылык белән искә алып.

Беренче курста 14 сум, икенче курста 16 сум стипендия ала. Шушы акчага яшиләр.

Техникумнан соң аны Питрәчкә, райпога, аннары Колайга өлкән бухгалтер итеп җибәрәләр. Ә 1963 елда, аңа 27 яшь булганда, районда, һәр торак пунктта кино булсын өчен, кино челтәре булдыралар. Валентина Платоновна бу структурага килә һәм анда 2002 елга кадәр – 40 елга якын эшли.

– Безнең районда 40 кинокуелыш була иде! – ди ул горурланып. – Халык һинд фильмнарын, безнең Совет картиналарын бик ярата иде. Мәдәният тиешле дәрәҗәдә булсын өчен тырыштык. Ә хәзер һәр йортта телевизор.

Валентина Платоновна Николай Александровичка кияүгә чыга, ул сельпо рәисе, сәүдә мөдире булып эшли. Ул 57 яшьтә вафат була: балачакта кичергән ангина йөрәгенә тәэсир итә. Ир белән хатынның дүрт баласы, өч оныгы, ике оныкчыгы бар.

Валентина Платоновна күп еллар “Вперед” район газетасын, үзәк басмалар алдырып тора, район һәм ил яңалыклары белән кызыксына. Дөрес, күрү сәләте начарлана бара, яшь барган саен уку кыенлаша. Улы аңа лупа бүләк иткән.

– Мин барысын да рәттән укыдым, – ди ул. – Район, ил яңалыклары, сәламәт яшәү рәвеше. Миңа барысы да кызык.

“Бүгенге хәлләрне ничек кабул итәсез?” – дип сорадым аннан.

– Көнбатыш һәрвакыт чит куллар белән сугышты. Ә кеше тормышы һәм язмышы аларны кызыксындырмый. Шулай да ул яхшы киләчәккә өметләнә, илгә, яшь буынның сынатмаячагына ышана.