Питрәч районыннан Солодковлар гаиләсе тарихы

Фото: © Валерий Мирошников / «Питрәч-информ»

Хәрби һәм хезмәт батырлыгы елында үткәннәргә күз салу һәм республика икътисады үсешенә зур өлеш керткән, үз куллары белән илне туендырган кешеләрне барлау бик мөһим. Ленино-Кокушкино авылында биографиясе хезмәт тәрбиясе дәреслеге була алырлык кеше яши. Механизатор, аның өчен трактор машина гына түгел, гаилә әгъзасы булган.

Анатолий Солодков – механизаторлар династиясеннән. Аның әтисе Виктор Иванович Самара өлкәсеннән, 1943 елның көзендә фронтка алына, танк йөртүче-механик була. Ул вакытта тәҗрибәле сугышчылар күп була, яшьләрне саклыйлар. Рота командиры аңа: “Син, улым, алга чыкма! Минем арттан бар!” дип үгет биргән. Виктор Иванович танкта янган, яраланган, аннары санинструктор булып хезмәт иткән, сугыш кырыннан күп кенә сугышчыларны алып чыккан, “Батырлык өчен” медале белән бүләкләнгән.

Кайткач механизатор була. Аны Черемыш урманына утын әзерләргә җибәргәннәр. Булачак хатыны белән ул шунда таныша һәм шунда кала, совхозда комбайнчы булып эшли башлый. Өч улының берсе киномеханик була, икенчесе “Динамо” спорт җәмгыятендә милиционерларның физик әзерлеге белән җитәкчелек итә, ә өлкән улы Анатолий әтисе юлыннан китә һәм механизатор була. Гомере буе тәгәрмәчле тракторларда эшли.

Хезмәт Даны ордены – Совет чорының иң зур бүләкләренең берсе. Аның статуты төгәл. “Югары җитештерү күрсәткечләрен” тәэмин итүчеләр, “хезмәттә новаторлык” кертүчеләр һәм “югары уңышка” ирешүчеләр бүләкләнә. Анатолий Викторович язмасында бу гади сүзләр җанлана кебек.

Статут пункты: “Авыл хуҗалыгы культураларының югары уңышлылыгына ирешкән өчен”.

Чынбарлык: механизатор буларак аның 48 ел хезмәт стажы бар. Төп культурасы – кукуруз. Солодков барлык эшләрне үзе башкарган: җир сөргән, чәчкән, эшкәрткән, урган. Үз эшен бөтен күңелен биреп башкарган, гел яхшырак эшләү юлын эзләгән.

– Агрономнар миңа экспериментлар ясауны ышанып тапшырдылар, – дип сөйли Анатолий Викторович. – Технология буенча гидрофобизация үткәрергә кирәк була. Ләкин аннан бернинди файда да юк. Мин иртә чәчтем һәм гидрофобизациясез эшләдем. Уңыш бик яхшы булды.

Статут пункты: “Хезмәттә новаторлык, файдалы уйлап табулар һәм рационализаторлык тәкъдимнәре өчен”.

Анатолий Солодковның чынбарлыгы: ул трактор йөртеп кенә калмый, аны аңлый, тагылма агрегатлар белән бергә тоя. Кукуруз өчен пневматик чәчкеч районда беркемдә дә булмаган. Солодков аның конструкциясен үзгәртә: икенче чәчү аппараты куя, сошникны үзгәртә, уксыман табан куя. Нәтиҗәсе шулкадәр кызыксындырырлык була, бу чәчкеч өчен ул соңрак ВДНХ медале белән бүләкләнә. Бу эш кенә түгел, ул җирне һәм техниканы үзенең ике кулы кебек тоя торган кешенең инженерлык фикере.

Әле күптән түгел генә Солодков “Ак Барс Питрәч” чәчү агрегатлары артыннан туфракны әйләндереп йөргән: стандарт ике метрлы катоклар тигезсезлекләр калдырган. Анатолий үз конструкциясен эретеп ябыштырып башкача эшләгән. Өч зур каток урынына ул киңлеге 1,2 метр булган унбер кечкенә каток ясаган.

– Сцепка рельефны бик яхшы тигезләде, – дип сөйли ветеран. – Һәм туфракны колачлау киңлеге 13 метрга җитә – икеләтә ара. Агроном катокларның яхшы булуын таный.

Статут пункты: “Яшь эшчеләрне укытуда һәм тәрбияләүдә зур уңышлары өчен”.

Чынбарлык: Анатолий Солодков яшь механизаторларга тракторда клапанны ничек көйләргә икәнен – “Тормышта кирәк булачагын” 70 нче елларда ук күрсәткән. Аның иң яхшы укучысы – улы Сергей, ә хәзер оныгы Александр, үз фермер хуҗалыгын оештыручылар.

Анатолий Викторович совет тракторлары төзелешенең тулы бер чорын үткән кеше. Ул үзенең машиналарын элеккеге дуслары кебек санап чыкты: беренчесе МТЗ-50дә 13 ел хезмәт куйган, аннары 9 ел ЮМЗда эшләгән. Заманчарак МТЗ-80 аңа 10 ел хезмәт иткән. Һәм пенсия алдыннан ул МТЗ-82 йөрткән.

2012 елда Анатолий Викторовичны лаеклы ялга озатканда, хуҗалык аңа әлеге МТЗ-82не символик 30 мең сумга саткан.

– Бүләк иттеләр дияргә була, – ди ул. – Дустымны өемә алып кайттым, дип әйтергә була.

Хәзер бу трактор аның шәхси хуҗалыгында тора. Солодковның машинага үз мөнәсәбәте. Күп кенә пенсионерлар җиңел автомобильләргә күчеп утырганда, Анатолий Викторович үзе күнеккән техникага өстенлек бирә.

– Мин Казанга бармыйм, мине яшьләр машинада йөртә, – диде ул елмаеп. – Ә район буенча мин трактор белән бөтен җирдә йөреп кайтам. Ипи кибетенә дә, эш белән Питрәчкә дә. Кышын кар чистартам, җәен улыма һәм оныгыма басуда булышам.

Аның өчен трактор кабинасына утыру – эш түгел, ә тормыш. Хәтта төшендә дә ул һөнәреннән аерылмый.

– Мин атна саен төштә тракторда эшлим, – ди ветеран. – Кырда ашлык суктырган комбайннар тавышын ишетәм... шул чакта күңелем бик дулкынлана.

Быел Анатолий Викторович һәм аның хатыны Нина Васильевна истәлекле датаны – бергә яшәүләренең 60 еллыгын билгеләп үтәләр. Аларның тарихы 1960 нчы елларда, яшь шәфкать туташы Нина юллама буенча Черемыш авылына эшкә килгәч, башлана.

– Әни мине озата барды, җәяү бардык, – дип искә ала Нина Васильевна. – Төн кунар өчен аларның йортының ишеген шакыдык.

Аннары Анатолий кызны клубта күргән, аны вакытлыча яши торган фатирына озатып куйган – менә шулай аларның тормышта гомерлек сәяхәте башланган. Мондый гаилә ныклыгының сере нәрсәдә? Аерылышулар статистикасы үскән чорда Солодковлар – гармониянең тере үрнәге.

– Аның үз эше, минем үз эшем, – диде кыска гына итеп Анатолий Викторович. – Без берберебезнең эшенә тыкшынмадык, ләкин һәрвакыт янәшә булдык.

Нина Васильевна картлар йортында шәфкать туташы булып эшли, аннары 16 ел балалар бакчасында эшли.

– Талашкан чаклар да булды! – дип таный гаилә башлыгы. – Ләкин кем гаепле, шул беренче булып гафу үтенергә килә.

Бу гади кагыйдә аларга ике бала үстерергә, өч онык һәм оныкчыкларын күрергә ярдәм итә.

Хезмәт батырлыгы нәселдәннәселгә күчми, ләкин ул йогышлы. Улы Сергей әтисен балачактан ук техника руле артында күреп үсә.

– Әти, миңа велосипед кирәк, – дип сорый кечкенә Сергей.

– Эшләп ал, - ди аңа әтисе.

Алтынчы сыйныфтан соң Сергей үзенең бабасы, фронтовик Виктор Иванович янына комбайнчы ярдәмчесе булып эшкә чыга. Шулай итеп ул беренче велосипедка акча эшли һәм анда мәңгегә җиргә мәхәббәт уяна. Казанда инженер-механик дипломын алгач, Сергейның шәһәрдә калу мөмкинлеге булган, ләкин аңа шәһәр тормышы күңелсез була. Башта ул совхозда комбайнчы булып эшли, ә 2001 елда крестьян-фермер хуҗалыгы ача.

Бүген Сергей Анатольевич һәм аның улы Александрның 340 гектар җире бар. Алар люцерна, бодай, карабодай үстерәләр, туфракны сукаламыйча гына эшкәртү технологиясен кертәләр. Анатолий Викторович та эштән китми.

– Мине кызганалар, күп эшләргә ирек бирмиләр, күбесенчә минем белән киңәшләшәләр, – ди ул.

Бизнеска 2019 елда кушылган оныгы Александр бабасы һәм әтисеннән күп нәрсәгә өйрәнә. Гаилә арсеналында заманча “Полесье” комбайны һәм дүрт МТЗ1221 тракторы бар. Ләкин принцип элеккечә кала: җир хезмәтне ярата.

Анатолий Викторович үз гомерендә туплаган тәҗрибәсе белән уртаклаша.

– Авырлыклардан куркырга кирәкми! – ди ул. Ул хәзер бөтенләй башка заман булуын яхшы аңлый: техника кыйммәтләнә, кредит алырга туры килә, компьютерлаштырылган бухгалтерия барлыкка килде. Ләкин асылы үзгәрмәде. – Үҗәтлек булырга тиеш. Нәтиҗәгә ирешергә теләсәң, аңа омтылырга кирәк, – ди ветеран.

Бу кеше үз бүләкләренә лаек. 14 яшендә комбайнчы ярдәмчесеннән алып 78 яшендә гаилә фермер хуҗалыгында консультантка кадәр аның бөтен гомере Хезмәт кешесе дәрәҗәсенә туры килә. Солодковлар династиясе тарихы чын дан-хөрмәтнең бары тик хезмәт белән генә яулануының ачык мисалы. Гаиләсе һәм балалары, оныклары аның эшен горур дәвам итә. Җир үз геройларын белә. Һәм Анатолий Солодков – шуларның берсе.