Үз тарихы аны ирекле карар кабул итәргә этәргән.
Кибәч авылында тормыш әкрен генә үз җаена бара: бөтен җирдә яңа чабылган үлән исе килә, кайдадыр еракта трактор гүли, буада малайлар кармак сала. 24 яшьлек Ойбек Абдурахимов та шушы керәшен авылында үскән. Ул бу җирне үз итә, әмма язмыш аның белән явыз уен уйнаган. Ойбек – чит ил кешесе, Үзбәкстан гражданины булып санала. Әмма анда бер генә тапкыр да булмаган.
2026 елның июле. Җәйге эссе, авыр көннәр. Дүртенче ел сугыш хәрәкәтләре бара, без ияләнгән тынлыкка, инде күнеккән фонга кайчакта хәвефле ноталар да килеп кушыла. Без инде махсус хәрби операциягә үз теләге белән китүчеләрне озатуга да гап-гади хәл итеп карыйбыз.
Ойбекның тарихы аны ирекле карар кабул итәргә этәргән. Аның әнисе, Нәфисә, Үзбәкстаннан апасы янына Омскига кайта, һәм шунда, 2002 елда, аның улы дөньяга килә. Кызганыч, ул үзенең әтисен белми, документларда да әтисе исеме урынына сызык кына куелган. Ә ярты елдан соң гаилә Питрәч районына, Кибәчкә, әбисе Анна янына күченә.
Әнисе сыер савучы булып эшләгән, Ойбек авыл мәктәбенә укырга кергән, тугызынчы сыйныфка кадәр укыган, күрше малайлары белән футбол уйнаган, балыкка йөргән. Ул җанытәне белән шушы җирне, мондагы телне, яшәешне кабул иткән. Көллияткә укырга керү насыйп булмаган, шуңа күрә Көектә төзелештә эшли башлаган. Хәзер егерме яшьлек сеңлесе Мәликә Казан рестораннарының берсендә официант һәм пешекче булып эшли. Бу гади бер керәшен авылында гомер итүче дус-тату гаилә тарихы гына кебек тоела.
Ләкин постсовет киңлегенең кәгазь бюрократиясе Ойбек белән усал уен уйный. Әнисе һәм сеңлесе Россия гражданлыгы алганда, Ойбекка 18 яшь тулган. Мөмкинлекләр тәрәзәсе ябыла: балигъ булмаган балалар әти-әниләре белән бергә автомат рәвештә паспорт алалар, ә балигъ булган уллары “борт артында” кала, шулай итеп ул Казандагы Үзбәкстан консуллыгында үзбәк паспорты гына ала алган. Ә бит Ойбекның бу илдә беркайчан да булганы булмаган. Аның Ватаны – Кибәч. Ләкин закон буенча ул – бу җирдә ят кеше.
Бу бюрократик йомык түгәрәкне өзү өчен, Ойбек карар кабул итә һәм 2026 елның июлендә СВОга ирекле рәвештә китү өчен хәрби комиссариатка бара. – Барасым килә, гражданлык аласым килә, – дип аңлата ул гади генә, пафоссыз гына.
Бу процедура, Татарстанда теләсә кайсы контрактчыга булган кебек үк, ачык һәм дәүләт тарафыннан язылган: еллык контракт өчен аңа озак көтелгән РФ гражданлыгы бирелә. Төзелештә авыр хезмәткә күнеккән егетне мәсьәләнең финанс ягы да җәлеп итә. Аңа 2,5 миллион сум һәм Оборона министрлыгыннан 400 мең күләмендә төбәк түләүләре тиешле. Гомере буе куллары белән эшләгән кеше өчен бу акча гына түгел – ул хыялланган лаеклы тормыш нигезе.
Медкомиссияне Ойбек прописка урыны буенча узган. Табиблар, кырыс булуларына карамастан, лояль караган. Башта аны артиллериягә билгеләгәннәр, әмма нәтиҗәдә танк гаскәрләренә җибәргәннәр. Хәзер аңа Казанның Аэропортовская урамындагы Татарстан хәрби комиссариатына кәгазьләрне рәсмиләштерү һәм өйрәнүләргә җибәрү өчен барырга туры киләчәк.
Гаиләсе аның сайлавын авыр кабул итә. Әнисе белән сеңлесе елый-елый аны бу уеннан кире кайтырга үгетләгән. Ләкин Ойбек, тышкы яктан йомшак булып күренүгә карамастан, нык булып калган. 24 яшендә, чын ир-егет буларак, ул үзе өчен карарларны үзе кабул итә.
Ләкин аның сүзләрендә үз киләчәген тәэмин итүче кешенең прагматизмы гына күренми. Аларда яшьләрчә романтика да бар.
– Ә аннары Африка корпусына барырга телим, – дип сөйли ул, бер еллык хезмәттән соң планнары турында сүз чыккач.
Бу фразада – аның язмышының бөтен капма-каршылыгы чагыла. Әле яңа гына төзелештә эшләгән авыл егете Африка комнары, хәрби карьерасын дәвам итү турында хыяллана. Ул кире Кибәчкә әйләнеп кайту турында гына хыялланмый, үз язмышын үзе корырга тели, хәтта моның өчен дөньяның икенче ягына барып танкка яки тузанлы джипка утырырга туры килсә дә.
Аның гаилә альбомнарында матур портретлары юк. Ул фотога төшәргә яратмый. Аннан традицияне бозуын һәм матбугат өчен фотога төшүен сорарга туры килде.
Ә иртәгә аны хәрби хезмәт көтә. Өйрәнү полигоны, пычрактан йөрүче танклар, металл һәм дары исе көтә. Мин ышанам, бер елдан соң ул туган авылы Кибәчкә кайтыр. Ләкин инде “килгән кеше” булып түгел, ә Россия гражданины булып.
