Пимәр авылыннан Мансур Фәйзуллин тормыш эше һәм яраткан бөҗәкләре турында сөйләде

Фото: © Люция Сираҗиева / «Питрәч-информ»

“Курыкмагыз, алар тими. Иң мөһиме, кулларыгызны болгамагыз”, – дип тынычландырды безне эт хуҗасы түгел, ә умарталык хуҗасы. Аның сүзләренә караганда, моның сере бал кортларының токымында – бу тыныч холыклы карниклар. Дөрестән дә, умарта оялары янында бер сәгать торып апитерапия үтмәдек – безне, редакциянең өч хезмәткәрен бер генә бал корты да чакмады.

Бал кортлары белән кызыксыну аңарда күптән туган. 1996 елда Мансур Фәйзуллин Авыл хуҗалыгы институтын тәмамлап, колхозга урнашкач, ике умарталыкка игътибар итә. Яшь агроном-галим умартачыларның эшен кызыксынып күзәтә, ә тиздән үзе дә умарта кортлары тота башлый – башта бу хобби гына була, төп эшен калдырмый. Ә 2004 елда ул үз эшен ача, аңа тәүлегенә 24 сәгать багышлый башлый.

– Башта бездә бал юнәлешендәге товар умарталыгы булды, – дип искә ала Мансур Мәгъсүм улы. – Балны суырттык, базарда саттык. Ә аннары, вакыт узу белән тәҗрибә килгәч, мин үзем ана кортлар үрчетүне үзләштердем һәм акрынлап бу юнәлешкә күчтем.

Бүген бу юнәлеш умартачы өчен төп юнәлеш булып кала, гәрчә ул шулай ук бал җитештерү белән дә шөгыльләнә – узган ел, мәсәлән, җиде тонна бал алган. Умарта пакетларын Татарстан буенча сата, ә ана кортларны бөтен Россиягә, хәтта чит илгә – Үзбәкстанга да җибәрә.

Кояш чыккач, бал кортлары безелдәве дә сизелерлек арта: бал кортлары гүләве көчәйгәннән-көчәя. Алар ояларыннан җылыга, яктыга чыгалар икән. Хуҗа аңлатканча, плюс ун һәм аннан югарырак булганда инде күпләп оча башлыйлар. Хәзер аларны урманга күчерергә әзерлиләр, кар эрү белән үк моңа керешәчәкләр. Язын шулай ук аларны тукландыру бара. Иң актив эшләр җәен башлана.

– Умарта ояларының төпләрен алыштырдык, чистарттык, ревизия уздырдык, – дип сөйли Мансур Мәгъсүмович бүгенге эшмәшәкатьләре турында. – Бер тапкыр тукландырдык инде, хәзер икенче тапкыр тукландырам. Токымлы ана кортларны тикшерәм – кайсыларыннан аерып чыгарачагымны, кайсынкайсы белән катнаштырачагымны хәл итәргә кирәк.

Умарталыкта ул үзе эшләгән үзйөрешле электр арбасы белән йөри. Запас частьлар сатып алып, үз куллары белән җыйган, һәм менә унике ел инде бу җайланма аңа хезмәт итә. Арба тавышсыз гына хәрәкәт итә, бер тапкыр басу белән идарә ителә – алга яки артка. Хуҗа анда төрле йөкләр ташый: хәзер азык, сезон вакытында – умарта корпусы, бал. Сүз уңаеннан, хәзер бал кортлары үз балларын ашый, көзен аларга шикәр бирәләр.

Мансур Фәйзуллин өчен умартачылык – акча эшләү ысулы гына түгел, ә рухи канәгатьлек алу да.

– Табигатьтә үзең генә эшлисең, беркем комачауламый, бернинди стресс та юк. Бал кортлары янында тынычланасың, – ди ул.

Бал кортлары үз хуҗаларын ул алар белән эшләгәндә генә чага ала. Ә ул ялан кул белән эшли. Озак еллар дәвамында тиресе ияләшкән инде, чаксалар да авыртуны сизми диярлек. Аның өчен кычыткан чагуы күпкә авыррак. Апитерапиянең файдасы үзендә тикшерелгән – бал кортлары белән шөгыльләнә башлагач, артериаль кан басымы нормальләшкән.

Умарталарны карауда Мансур Фәйзуллинга хатыны һәм улы булыша. Таһирга бу эшкә мәхәббәт әтисеннән күчкән, ул да башта әтисе кебек агроном булырга теләгән. Ләкин әтисе бал кортларына якынрак булган ветеринарияне сайларга күндергән: хәзер егет институтта нәкъ менә шушы белгечлек буенча укый. Умарталыкка практикантлар да килә – булдыра алганча ярдәм итәләр, профессорлар да килә икән. Шул ук вакытта умартачылык династиясе тамырлары белән үткәнгә барып тоташа: Мансур Мәгъсүм улының бабасы Питрәч уртасында умарталык тоткан.

Күкәй салганнан соң бал корты 21 көннән дөньяга килә, ә ана корт 16 көннән. Җәен эшче бал корты 40 көнгә якын яши. Кышны җиңел кичерәләр, чөнки алар тыныч хәлдә булалар.

– Бал кортлары эштән үлә. Кыш көне алар ял итә, – дип аңлата умартачы.