Чарада 32 хәрби техника, 400 реконструктор һәм 24 мең тамашачы булды
Ачылу тантанасында сәламләү чыгышында район башлыгы Рәис Сөләйманов фестивальне Советлар Союзы Герое Петр Гавриловның туган җирендә уздыруның кыйммәтен билгеләп үтте.
– Бу географик нокта гына түгел, ул Россиянең иң бөек улларының берсе көч алган юл башы. Монда, бу җирдә, без тарих белән йөзгә-йөз очрашабыз. Без – җиңүчеләрнең варислары. Бу фестиваль безнең өчен тамаша гына түгел, батырлык дәресе, Ватанга карата горурлык һәм мәхәббәт дәресе булсын, – дип ассызыклады ул.
Район башлыгы шулай ук хәзерге заман геройлары турында да сөйләде. Питрәчле, Россия Герое Иван Додосов белән горурлануыбыз турында әйтте, аның әнисе Татьяна Николаевнаны бу көнне “Яшьләр остазы” билгесе белән бүләкләделәр. Хәрби һәм хезмәт бурычын үтәгәндә күрсәткән фидакарьлеге, батырлыгы һәм кыюлыгы өчен Дамир Җәләловка Батырлык ордены тапшырылды. Шулай ук Батырлык орденына үлгәннән соң подполковник Руслан Шиһабетдинов та лаек булды. Бүләкне аның якыннарына тапшырдылар.
– Улыбыз ялгыш пулядан гына үлмәде, ул хезмәттәшләрен коткарырга, аларны ут эченнән чыгарырга кергән, – ди әтисе Гыйльман Гыймранович. – Ул үз Ватанының патриоты иде, – дип сөйли Русланның әнисе Елена Николаевна. – Ул үз Ватанын, үз эшен ярата иде. Бүгенге чара – Бөек Ватан сугышы геройларын искә алу. Киләчәктә махсус хәрби операция зонасында һәлак булган егетләр истәлеген дә мәңгеләштерүләрен теләр идек.
Фестиваль авторы Наилә Таҗиева ассызыклаганча, быел “Әлбәдән” юбилей датасына – сугыш башлануга һәм Брест крепостенең героик оборонасына 85 ел тулуга багышланган, шуңа күрә оештыручылар зур тарихи чорны – 1919, 1941 һәм 1944 елларны колачлаган. Техника һәм реконструкторлар саны рекордлы булды: 400 реконструктор һәм 32 берәмлек техника. Фестивальне ике көн эчендә – шимбә көнне иртәнге көрәштән башлап, якшәмбе кичендә РФ атказанган артисты Александр Маршал чыгышы белән тәмамлап, 24 мең тамашачы карады.
«Вторжени» иртәнге сугыш 1941 елның 22 июнендәге вакыйгаларны күрсәтте. Диверсантларның чик буе заставасына атакасы, немец һөҗүме һәм легендар Т-34 һәм кавалерия катнашында контратака. Финал – “Хәтер шәме” акциясе елга буендагы реконструкторларны һәм тамашачыларны бер минутлык тынлык белән берләштерде.
Реконструкция “1919. Юность героя” Гражданнар сугышы – Әгерҗе станциясе өчен сугыш күрсәтелде, анда яшь Петр Гаврилов катнашкан. Тамашачылар кызылларның аклар кавалериясенә каршы броневикларын, барлык яралыларны дәвалаучы табибларның нәфрәтен һәм шәфкатьлелекләрен күрделәр.
Фестивальнең кульминациясе – “Огненные годы Бреста” – беренче тапкыр бергә күрсәтелгән 1941 елның оборонасы һәм 1944 елдагы азат итү. Чын танк сугышыннан соң Кызыл Байрак яңадан крепость өстендә күтәрелде.
– Балалар моны үз күзләре белән күргәч, сугышның куркыныч икәнен аңлыйлар. Моны бер генә дәреслек тә болай тапшыра алмый, – ди реконструкциядә катнашучы Түбән Камадан Альберт Шәехов. Фестиваль гади тамаша гына түгел, ә ата-бабаларыбыз батырлыгы белән горурлану.
Тамашада профессиональ реконструкторлар гына түгел, Бөек Ватан сугышы тарихы белән нык кызыксынган кешеләр дә җәлеп ителде. Шул исәптән яшьләр.
Безгә, тамашачыларга, хәтта читтә торып та, шартлаулардан куркыныч иде – төтен һәм җир тузаны тамашачыларга кадәр очып килде. Кырда зур саклык чаралары күрелде, дип сөйләде Чыты авылында яшәүче Миннур Шәмсетдинов. Ул һәр “Әлбәдән” фестиваленә эшче-крестьян кызыл армиясе солдаты формасын кия һәм профессиональ реконструкторлар белән бергә үзәк мәйданга чыга.
– Петр Михайлович Гавриловның якташы буларак, мин монда бик теләп һәм горурланып катнашам, – ди ул. – Репетицияләр бездә фестивальгә бер көн кала уза, аннары сугыш башланыр алдыннан барысын да җентекләп аңлаталар һәм кемнең кая барырга һәм нәрсә эшләргә тиешлеген күрсәтәләр. Һәр взводның үз командиры. Кызыл флаглар кайда тора – анда миналар күмелгән, шуңа күрә анда басарга ярамый. Кешеләрдән ике метрдан да якынрак аралыкта атарга ярамый. Дошман янәшә булса, өскә ату яхшырак. Коралны ел саен нинди дә булса патриотик клуб бирә. Бүген миндә Мосин винтовкасы.
Реконструкция Россия һәм Татарстан флаглары төсеннән ясалган көчле салют, Роберт Миңнуллин һәм районыбызның яшь биючеләренең вокаль чыгышы белән тәмамланды.
Фестивальнең икенче көнендә Әлбәдән авылына Татарстан Республикасы Рәисе Рөстәм Миңнеханов килде. Үзенең сәламләү сүзендә ул чараның тирән мәгънәсен һәм Бөек Ватан сугышы геройлары турындагы хәтерне саклауның мөһимлеген ассызыклады.
–“Әлбәдән” тарихи реконструкция фестивале – Бөек Ватан сугышына мөнәсәбәтебезне, Ватанга мәхәббәтебезне һәм, иң мөһиме, безнең суверенитетны һәм илебезнең киләчәген тәэмин иткән геройларны күрсәтә торган үрнәк, – диде Рөстәм Нургалиевич.
Ул Брест крепостен саклаучы Петр Михайлович Гавриловның батырлыгын аерым билгеләп үтте. Татарстан Рәисе шулай ук быел делегация белән Брест крепостенең үзендә булуы турында сөйләде.
Рөстәм Нургалиевич фестивальгә ярдәм иткәннәре өчен һәркемгә рәхмәт белдерде:
– Монда Татарстан гына түгел, башка регионнар да, Беларусьтан килгән кунакларыбыз да бар. Бүген, һава торышы бик үк әйбәт түгел, әмма сез барыгыз да монда. Сезгә бик зур рәхмәт
Бронетехника күргәзмәсе балалар өчен магнитка әйләнде – броня буйлап йөрергә, эченә керергә, экипажлар белән аралашырга мөмкин иде. Тамашачылар 32 берәмлек техника: Казан танк училищесының оригиналь сугышчан машиналарын (Т-34 танклары, СУ-100, СУ-76 үзйөрешле машиналары) һәм реконструкторларның сыйфатлы репликаларын күрделәр. Беренче тапкыр “Хетцер” немец үзйөрешле техникасын күрсәттеләр, шулай ук Т-2, Т-3 танклары, “Мардер” САУ, бронеавтомобильләр, мотоцикллар бар иде.
Парад-лекторийларда техника үрнәкләре җанлангандай булды, техника төрләрен булдыру тарихы һәм аларны хәрби куллану үзенчәлекләре турында җентекләп сөйләделәр.
Россиядәге бердәнбер Башкортстан пилотаж төркеме авиашоуы шаккаткыч тәэсир калдырды. Катлаулы һава торышына һәм болытлар түбәндә булуга карамастан, пилотлар иң югары команда пилотажы фигураларын: “ромб”, “тюльпан”, “спичка”, “вентилятор”ны иң түбән биеклектә башкардылар. Командир Сергей Миңнегулов, пилотлар Фәрит Таһиров, Владимир Коровкин, Эдуард Заянов тамашачыларны таң калдырдылар!
“Әлбәдән” фестивале – масштаблы реконструкцияләрдән тыш, чараны чорлар буенча җанлы сәяхәткә әйләндергән дистәләгән интерактив мәйданчыклар һәм күргәзмәләр.
“Витязь” клубы мәйданчыгында тормыш кайнап торды: чын окоплар, радиостанция, граната ыргыту, ату һәм штык сугышы.
– Балаларга ошый, аларга ошагач без канәгать, – ди реконструкциядә катнашучы һәм “Рубеж” уенын оештыручы Егор Шихалеев.
Югары Осланның “Соколка” клубы кәбестә тозларга һәм сугыш чоры ингредиенты булган алабута кабартмаларын пешерергә өйрәтте.
– Алабутаны куркып кына өстәгән идек, тәмле килеп чыкты! Барлык кунаклар да ошатты, – диде Ксения Анохина.
Саратовтан Александр Боровский кунакларга Брест крепосте һәм майор Гаврилов истәлегенә үзләренә тәңкә сугарга тәкъдим итте.
– Сувенир һәр кеше өчен моны үзе эшләве белән кыйммәтле, – дип аңлата ул.
Кощактан “Чистое сердце” волонтерлары Олег Попков, Алексей Демин, Татьяна Гришина СВО заманча трофейлары күргәзмәсен җәелдерделәр, Брестны саклаучылар батырлыгы һәм бүгенге геройлар арасында күпер булдырдылар. Татарстан чик сакчылары берлеге рәисе Альберт Сөләйманов өч чор – Гражданнар, Бөек Ватан, Әфган чоры коралларының мобиль музеен тәкъдим итте.
