Арышхазда һәм Тогашевода юл салу эшләре ничек барганы турында сөйлибез
Юл – ул туфрак яки асфальт салынган полоса гына түгел. Бу авылны яшәтүче артерия: аның буенча “ашыгыч ярдәм” машинасы йөри, кунаклар килә һәм эштән соң арыган кешеләр өйләренә кайта. Без Арышхазда һәм Тогашево авыллары урамнарының ничек үзгәрүен үз күзләребез белән күрер өчен һәм бу яңа чынбарлыкны тудыручылар белән аралашырга бардык.
Безнең беренче тукталыш – Арышхазда авылы. Монда юл төзүчеләр эшнең төп этабын төгәллиләр инде. Яңа юл күзгә күренеп тора: тигез, тыгыз юл катламы. Өстенә вак ташком катнашмасы салынган, аны каток белән бик яхшылап тыгызлап, тигезләгәннәр. Хәзер объектта куәтле грейдер эшли, ул юл кырыйларын тәртипкә китерә.
Эш процессының нечкәлекләре турында безгә подряд оешмасының участок башлыгы Салават Фәтхетдинов сөйләде, ул юл өлкәсендә инде 17 ел эшли.
– Питрәч районында без инде 10 елдан артык эшлибез. Быел бездә 60ка якын объект бар! Без асфальт юллар һәм вак таш-ком катнашмаларыннан юллар төзү буенча берьюлы берничә программада катнашабыз. Арышхазда авылында без Центральная урамында 1,55 километр озынлыктагы һәм 6 метр киңлектәге юлны яңадан төзибез. Технология катлаулы: бульдозер җирне казый, аннары ком катламы җәеп, тигезлиләр, аннары гына – вак таш-ком катламы салына. Хәзер без җир өслеген тигезлибез, объектны дәүләт юл хезмәтенә тапшырыр алдыннан барысын да катгый тикшерәбез, – дип аңлата Салават Фәтхетдинов.
Подрядчы материалларга аерым игътибар бирә. Вак таш мондагы түгел, ә уралныкы.
– Урал вак ташының маркасы нык – 1000гә якын. Чагыштыру өчен: җирле вак ташның маркасы 400. Шуңа күрә без ышанычлыракны сайлыйбыз, – дип билгеләп үтә участок башлыгы. – Киләчәктә асфальт җәю өчен акча табылса, без булдырган нигез минимум эшләп бетерүне таләп итәчәк.
Сыйфат контроле – күп баскычлы. Объектларны дәүләт юл хезмәте (ГДС) кабул итә, ул казылган җирнең тирәнлегеннән алып ком һәм вак таш катламнарының калынлыгына һәм киңлегенә кадәр һәр катламны тикшерә. Берничә елдан соң тикшерү белән хисап палатасы килергә мөмкин, сарыф ителгән материаллар күләме бүлеп бирелгән бюджет акчаларына туры килүенә инану өчен.
Теләсә нинди техника артында кеше тора. Участок башлыгы үзенең механизаторлары турында горурланып сөйли, бригадасында чын профессионаллар эшләвен билгеләп үтә.
– Мәсәлән, автогрейдер операторы Игорь Козловны алыйк. Ул инде 20 елга якын эшли. Тәҗрибәле механизатор яңа эшчедән нәрсә белән аерыла? Тәҗрибәле кеше инде барысын да күрә, барысын да белә. Аңа хаталарга бармак белән төртеп күрсәтергә кирәкми, ул үзе машинаны тоя. Кайчакта алар хәтта безне дә, җитәкчелекне дә, ничек яхшырак эшләргә икәненә өйрәтәләр. Шуңа күрә һәркемгә үз карашы кирәк, без аларга яхшы шартлар тудырырга, лаеклы хезмәт хакы түләргә, шәхси сораулар белән ярдәм итәргә тырышабыз. Кеше кайгыртучанлык сизсә, ул юлны да намус белән ясый, – дип уртаклаша бердәм команда сере белән Фәтхетдинов.
Шул ук участокның икенче объекты – Тогашево авылында Заречная урамындагы юл. Монда эшләр бөтенләй башка характерда. Монда урамнар тар, җирне казып чокыр ясау өчен бульдозерны эшләтеп булмый – борылыр урын юк. Грунтны экскаватор белән чыгаралар һәм шунда ук куәтле самосвалларга төйиләр.
Тогашевода техника эшләгән арада, без биредә яшәүче Рәфыйк Шәрәфиев белән таныштык. Моннан бер ел элек ул хатыны белән Заречная урамында йорт сатып алган, шәһәр ыгы-зыгысыннан табигатькә якынрак күчәргә уйлаган. Йортта бөтен уңайлыклар бар, ләкин юлсызлык аларның күңелен төшергән.
– Без монда килгәндә юл коточкыч хәлдә иде. Без күченгәндә йөк машинасы юлда батып калды, тартып чыгарырга трактор чакыртырга туры килде. Мин хәтта үзем вак ташка заказ биреп кайтарттым, йортка кадәр керер өчен юл салдым. Хәзер яңа юлдан йөриячәкбез, – дип искә ала Рәфыйк Икрамович.
Ир-ат сүзләренчә, проектлаучылар урамны берничә ай элек тикшерә башлаган, ә өч көн элек монда техника кергән.
– Эшнең шулай тиз баруы сөендерә! Барыбыз да моны бик көттек. Хәзер кыш көне дә юлны яхшы итеп чистартачаклар дип өметләнәбез, иртән тыныч күңел белән эшкә барырга мөмкин булачак. Без монда хуҗалыкны үстерергә уйлыйбыз: сарыклар үрчеттек, тавыклар үрчетергә телибез. Ә юл булмаса нинди хуҗалык тотып булсын? – дип йомгаклады сүзен Рәфыйк Икрамович.
Районда җирле әһәмияттәге урам-юл челтәрен үстерүгә 476,75 миллион сум акча бүлеп бирелгән.
Район башкарма комитеты җитәкчесе урынбасары Рамил Шәйхетдинов аңлатканча, бу акчалар берничә программадан тора:
– 2026 елда, узган еллардагы кебек үк, бездә өч төп программа эшли: муниципаль юл фонды, булган асфальт-бетон өслекне ремонтлау һәм вак ташлы-комлы юллар салу. Моннан тыш, авыл җирлекләренең урам-юл челтәрен тәртипкә китерү өчен республикадан өстәмә лимит, шулай ук бакча ширкәтләренә кадәрге юлга акча бар.
Бу сезонда җиде авыл җирлегендә 15,3 километр яңа вак ташлы-комлы юллар салыначак һәм 5,37 километр асфальт ремонтланачак. Җәяүлеләргә аерым игътибар биреләчәк: 3,4 километрдан артык тротуар төзекләндереләчәк. Шулай ук юл хәрәкәте иминлеген тәэмин итү программасы хисабына өч проекция светофоры урнаштырылачак – икесе район үзәгендәге 1 нче мәктәп янында һәм берсе Яңа Шигалидә.
– Бүгенге көндә подрядчыларның кулларында контрактлар бар һәм алар эшкә керештеләр, – ди Рамил Шәйхетдинов.
