Тыныч тормышта ул – һәр эшнең чын остасы.
“Мин машинада музыка кабызмыйм, ә мотор тавышын тыңлыйм!”. Аның өчен техника аңлауга һәм кайгыртуга мохтаҗ тере кеше кебек. Экскаваторда ул могҗизалар кыла, шуңа күрә аны Питрәч районыннан читтә дә эшләргә чакыралар. Ә аның хыялы – яшьләргә механизаторлык күнекмәләре бирә, аларда хезмәткә хөрмәт тәрбияли торган укыту-җитештерү хуҗалыгы булдыру.
Поселок янында экскаватор тавышы ишетелә. Ул чүмече белән җир казый, ә аның шулкадәр төгәл эшләве шунда ук күзгә ташлана. Машина тере кебек тоела, ул джойстик хәрәкәтләренә түгел, ә кешенең турыдан-туры фикерләренә буйсына кебек.
Ринат кабинадан чыгуга аның карашыннан, йөрешеннән, кул хәрәкәтләреннән, тавышыннан аның гомер буе техниканы аңлап, кешеләр белән вөҗданы кушканча эш итүе сизелә.
Башкалар үз иле өчен сугышканда, вөҗданы аңа тылда калырга ирек бирми. Ул СВОга 2022 елның сентябреннән үк барырга әзерләнгән, ул вакытта аның күп кенә күршеләре һәм танышлары мобилизация буенча киткән. Ләкин ул армиядә хезмәт итмәгән, хәрби-учет белгечлеге булмаган, шуңа күрә моның белән кыенлыклар булган. Шулай да 2024 елның декабрендә ул Соледарск юнәлешендәге “Волки” разведкаштурм бригадасына эләгә һәм “Тракторист” позывное ала. Аның коралы автомат түгел, ә җимерек юлларда сәгатенә 160 чакрымга кадәр тизлекне арттырырга һәм утка тотулардан оста качарга сәләтле “Урал” спорт машинасы була. Ул алгы сызыкны ягулык, сугыш кирәк-яраклары, азык-төлек, төзелеш материаллары белән тәэмин итә.
Ярты ел хезмәт итү дәверендә Ринат унике тапкыр “камикадзе” һөҗүмнәреннән качкан. 2025 елның июлендә ул медальләр, хәрби хәрәкәтләрдә катнашучы таныклыгы белән өенә кайта, һәм алга таба ничек яшәргә икәнен күз алдына да китерә алмый.
Тыныч тормышта Ринат – һәр эшнең чын остасы. Сантехник, ландшафт дизайнеры, таксист, экскаваторчы, эретеп ябыштыручы. Әмма иң мөһиме – аның тормышка үз карашы – эшне ул җитәкче кушканга түгел, ә дөньяны яхшырак итәргә дигән эчке омтылыш буенча эшли.
– Мин балачактан ук эшлим, – ди Ринат Ибраһимов. – Совхозда беренче сыйныфтан ук эшләдем. Көтү көттем, ә 14 яшьтән – техникада. Комбайнчы ярдәмчесе булдым, ДТ75 бульдозерын, аннары “Белорус82”не ышанып тапшырдылар.
Хәзерге яшьләр компьютер уеннарын ярата. Ләкин Ринатның экскаватор рычаглары белән ничек оста эш итүен күргәч, аның эше теләсә нинди компьютер симуляциясеннән дә мавыктыргычрак икәнен аңлыйсың.
Ринатның күпләрне гаҗәпләндерә торган бер үзенчәлеге бар: ул техникага тереклек иясе кебек карый.
– Һәр агрегатка үз исемен бирдем, – ди ул. – Сатарга туры килсә, йөрәгемнең бер өлешен биргән кебек булам. Техниканы һич тә яратмаган һәм аның белән эш итә белмәгән кешегә бирмим.
Бервакыт ул төнлә юлда туктап кала. Янәшәдә ярдәм итәрлек беркем дә юк, бөтен җирен карап, тикшереп чыга, бар да тәртиптә, тик машина кабынып китми. Утыра да тимер аты белән сөйләшә.
– Бах – кабынып китте! Өйгә кайтып җиттек. Кемдер моны үзүзеңә ышану дип әйтер, тик минем белән мондый хәл еш була. Техника белән бер-беребезне тоябыз.
Шундый ук “магия” аның белән эштә дә була. Бервакыт киртә линиясе артында гына эшләргә мөмкин булган нефть эшкәртү объектында эшләргә туры килә. Өстәвенә техника да таныш булмый, җитәкчелек тә яңа техниканың эшен карарга җыелган була. Ринат машинаны тою өчен киртә артына чыгып практика үтәргә рөхсәт сорый. Ярты сәгатьтән кире килгәч, барысы да шаккаталар. Әйтерсең, рычаг артында башка кеше! Экскаватор чүмече белән туфракны алганнан соң котлаван стеналары линейка белән сызган кебек типтигез булып кала.
Яхшы механизаторга прораб, сызым, нивелир, артык үлчәүләр кирәкми. Ринат көлә:
– Юлдагы асфальтны ук белән шулкадәр тигез итеп таптадым, күршеләр каток килгән дип уйлады. Ә мин рельефны күрәм, укны тоям. Мин барысын да тоемлавым буенча эшлим. Машинада хәтта музыка да кабызмыйм, моторны тыңлыйм.
Ринат СВОдан кайткач, тыныч тормышка тиз генә ияләшә алмый. Өч ай ул үзенә урын таба алмый. Бизнесы туктаган, клиентлар таралган, аның каравы кредитлар, алиментлар калган. Сәламәтлек белән проблемалар башлана.
Күп еллар бер-берсенә булышып яшәгән дусты Илья ярдәмгә килә.
– Мин аңа: “Әйдә, үзебез эшли алганны бергә эшлибез. Үз эшебезне ачабыз”, дидем. Илья уйлады да ризалашты, – дип сөйли Ринат.
Шулай итеп поселокта зур булмаган техүзәк барлыкка килә. “Газель”дән алып экскаваторларга һәм комбайннарга кадәр барысын да ремонтлыйлар. Башта детальләрне үзләре ясау өчен токарь станогы сатып алалар. Аннары җайланмалар арта.
– Барысын да үзебездә булдырырга тырышабыз, – ди Ринат.
Һәм менә шунда аның бөтен характеры: мөстәкыйльлеге, үҗәтлеге, профессионализмы күренә.
– Безнең клиент белән килешү бик гади – вәгъдә иткәнне эшлибез, – дип аңлата ул үз эшенең философиясен. – Әлбәттә, кайчакта машинаны сүтеп карыйбыз, ә хәлләр уйлаганнан да начаррак була. Ләкин бу хакта алдан ук кисәтәбез.
Ринат ялланып эшләүнең еш кына алдауга китерүенә, намуссыз эш бирүченең үз файдасына санау мөмкинлеге булуына ышана. Үзеңә эшләү яхшырак. Илья да аның белән килешә.
“Ул машинаны соңгы шестеренкага кадәр белә. Андый белгечләр аз калды”, – ди Ринат.
Ләкин Ринатның уйлары техүзәктә генә тукталмый. Аның инде ун ел алга хыялы бар: яшүсмерләр укырга килерлек укыту-җитештерү хуҗалыгы булдыру.
– Хәзер яшьләр училищега барырга теләми, мин аларны аңлыйм, мин дә тормышта да һәр нәрсәгә үзем өйрәндем, – дип билгеләп үтә ул.
Ул җир алырга яки иске хуҗалыгын торгызырга тели. Фикердәшләр командасын – эшли белүчеләрне чакырырга тели. Яшүсмерләр килеп, мастер белән янәшә техникада эшләргә өйрәнерләр иде.
– Минем кызыксынучан таныш егетләрем бар, үзләрен сынап карарга телиләр. Хәзер барысы да табыш артыннан куа башладылар, ә сыйфат артыннан куарга кирәк.
Ринат хәзер шушы хыял белән янып яши. Ул акча гына эшләп калмыйча, хезмәткә, җиргә, тереклеккә, механизмга ихтирамын җиткерергә тели.
– Дәүләт шуны аңларга тиеш: әгәр без гаиләбезне тыныч кына туендыра алабыз икән, безнең тагын да күбрәккә көчебез кала. Без үзебезне эшкә багышлый алабыз һәм моңа балаларны җәлеп итә алабыз.
Ринат бик энергияле кеше. Аның тәҗрибәсе һәм җиһазлары бар икән – ул волонтерларга алгы сызыкка техника әзерләргә ярдәм итәргә әзер.
– Әгәр кемдер минем белән машина әзерләргә һәм җибәрергә теләсә – бездә барысы да бар. Талант, корал, урын, теләк.
Ә тагын ул үзе кебек үк юлны узган кешеләр – СВО ветераннары өчен ачык.
– Егетләр, шалтыратыгыз, килегез. Утырып сөйләшик, – ди ул. – Минем бик яхшы таныш психологым бар. Үзем дә ияләштем инде, ярдәм итә һәм киңәш бирә алам, чөнки үзем моның аша үттем.
Ринат нәрсә турында сөйләгәнен белә. Аны тормыш иркәләмәгән – әтисез үскән, эшләп үскән. Хезмәт коллективына рәхмәтле, ул барысыннан да 20-30 яшькә яшьрәк булган. Шунда тәҗрибә туплаган.
– Мин барыгызга да рәхмәтлемен, – ди ул. – Һәркем минем тормышымда үз дәресен бирде. Мин оялмыйм. Лаеклы юл уздым.
Ул ярдәм сорарга яратмый. Ләкин үзе һәрвакыт ярдәм кулы сузарга әзер. Бу, Ватанны саклау кебек үк, ир-атның бурычы.
Хәзер ул өйдә. Яңадан казый, пешерә, төзәтә. Һәм балаларны хезмәтне яратырга һәм үз җирен яратырга өйрәтү турында хыяллана.
