Ул утыз ел халыкка хезмәттә
Татарстан Республикасы Хезмәт, халыкны эш белән тәэмин итү һәм социаль яклау министрлыгында мәшгульлек хезмәтенең 35 еллыгына багышланган коллегия узды. Ул көн саен кешеләргә тормышта таяныч табарга ярдәм итүчеләрнең казанышларын хөрмәтләү тантанасына әверелде. Шундый кешеләрнең берсе – Питрәч районы буенча халыкны эш белән тәэмин итү үзәгенең әйдәп баручы инспекторы Наталия Ларина. Наталия Владимировна өчен бу бүләк кенә түгел, авыр елларда, катлаулы хәлләрдә район халкы янәшәсендә үткән 30 еллык хезмәтен хөрмәтләү дә.
Наталия Ларина Питрәчтә туып-үскән. Ул 1969 елда туган, мәктәпне алтын медаль белән тәмамлаган һәм башта педагогика турында хыялланган. Беренче югары белемне ул математика һәм информатика укытучысы буларак ала, мәктәптә эшләп ала. Әмма тормыш, 1996 елда халыкны эш белән тәэмин итүнең яңа гына оештырылган системасына китереп, үз төзәтмәләрен кертә.
Аның хезмәттәге карьерасы – оешманың үз эволюциясенең чагылышы. Беренче компьютерлар барлыкка килә башлый, алар белән эшләргә сәләтле кадрлар кирәк була. Менә шул чакта информатика укытучысын чакыралар. Ул әйдәп баручы инспектор булып эшли башлый, аннары 20 ел баш бухгалтер булып эшли, ә 2024 елда үзгәртеп корудан соң яңадан әйдәп баручы инспектор вазифасына кайта.
– Бухгалтерия – ул дебет һәм кредит. Әгәр кайдадыр кимегән икән, димәк, кайдадыр өстәлергә тиеш, – дип искә ала Наталия Владимировна. – Улым мәктәптә укыганда минем янга эшкә килде, мин кабинетта еллык баланс ясый идем. Шул чакта: “Әни, нишләп өйгә кайтмыйбыз инде?” – дип сорады. Мин: “Баланс буенча бер сум чагышмый”, дидем. Ә ул миңа: “Әйдә, мин сиңа ул бер сумны үзем бирәм, өйгә кайтыйк”, – ди. Ә мин алай эшли алмыйм: эш бит бер сумда гына түгел, ә аның дөрес һәм закон нигезендә бер хисап формасыннан икенчесенә күчүендә.
Шахмат уйнаганда шахматчыга җиңү өчен бер генә йөреш җитмәгән кебек, бухгалтериядә бер сум хәлиткеч нәтиҗәгә китерергә мөмкин. Бер сумны берничә көн һәм төн эзләргә мөмкин, кайчакта ул бухгалтер хатасы буенча түгел, ә мәгълүматларны түгәрәкләүче программа гаебе белән барлыкка килә. Наталия Владимировнаның балансы һәрвакыт бер-берсенә туры килә, бу аның эшкә мөнәсәбәтенең символы: төгәллек, мәҗбүрилек һәм һәр цифр өчен җаваплылык, чөнки алар артында – вакытында пособие көтеп торучы кешеләрнең язмышлары.
35 ел мәшгульлек хезмәте – ул үзгәрешләр чоры. Наталия Владимировна 90 нчы еллардагы хезмәтен хәтерли, ул вакытта зур предприятиеләр ябыла, ә эш югалту янчыкка гына түгел, ә иртәгесе көнгә ышаныч югалуга да китерә.
– 90 нчы елларда күп кенә предприятиеләр ябылды. Эш кимеде, – дип истәлекләре белән уртаклаша ул. – Ул вакытта без вакансияләрне рәсми базалар һәм шәхси элемтәләр аша эзли идек, чөнки район зур түгел иде, барысы да бер-берсен белә иде. Иң мөһиме – кешегә ярдәм итү, моның өчен вакытлы яки җәмәгать эшләре дә тәкъдим итә идек.
Бүген хезмәт үзгәрде. Бу инде “кризис вакытында” эш эзләү генә түгел, ә “иң баштан ук” карьера траекториясен төзү.
– Хәзер безнең “Россия эше” порталы белән уртак базабыз бар, без теләсә кайсы төбәк буенча вакансияләрне карый алабыз, – дип аңлата Наталия Владимировна. – Эшче һөнәрләргә ихтыяҗ бар – терлекчеләр, кошчылык фабрикасы өчен кадрлар, шулай ук педагоглар һәм медиклар кирәк.
Ярдәм инструментлары да үзгәрде. Хәзер хезмәт, вакыт ихтыяҗын исәпкә алып, яңадан укытуны тәкъдим итә.
– Соңгы вакытта кешеләрне БПЛА операторларына, матурлык өлкәсенә – маникюр, керфекләр ясауга укырга җибәрдек. Бу булачак үзмәшгульлеккә юл, – дип билгели инспектор.
Үз эшен ачарга теләүчеләр өчен дәүләт ярдәме каралган. Эшсез кеше бизнес-план яклый һәм шәхси эшмәкәрлек яки үзмәшгульлек ачу өчен 145 100 сум күләмендә субсидия ала ала.
– Без бизнес-план язарга булышабыз, башлангыч этапта озата барабыз, эшнең ничек үсүен карыйбыз, ә аннары җибәрәбез, – дип сөйли Наталия Владимировна.
Югары җаваплылык һәм катгый хисаплылык артында җылылык һәм кайгырту белән тулы гади кешенең тормышы тора. Наталия Владимировна ире белән бергә төзегән шәхси йортта яши.
Алар гаиләсендә дүрт бала: өч ул һәм бер кыз. Ике улы, программист белгечлеген сайлап, әниләре юлы буенча киткән. Тагын бер улы һәм кызы әтисе артыннан төзүче һөнәрен сайлаган. Монда да баланс сакланган.
Шулай ук Наталия Владимировнаның бию, спорт, табигатьтә йөрү белән мавыгучы оныклары бар. Әби белән бабай йорт яны участогында эшлиләр. Хуҗа хатынның төп мавыгуы – чәчәкләр.
– Мин лилия, роза, цинния чәчәкләренә гашыйк. Ел саен чәчәкләр утыртам, – дип сөйли Наталия Ларина. – Минем өйдә дә, участокта да алар бик күп.
Наталия Ларинага мактаулы исем бирелү хезмәт юбилеена туры килде, ул бүген яшьләргә һәм эшсезлекне профилактикалауга игътибар итә. Һөнәрләр һәр 7-10 ел саен искерә, һәм кешегә җайлашырга ярдәм итү мөһим.
– Хәзер эшләү җиңелрәк, чөнки үзәкне карап тоту һәм пособиеләр түләү буенча күп кенә мәсьәләләрне Татарстан Республикасы мәшгульлек үзәге үз өстенә алды. Безгә иң мөһиме – кешеләр белән эшлисе калды, – дип нәтиҗә ясый Наталия Владимировна.
Наталия Ларина – эшкә тугрылык һәм кешелеклелекнең бер һөнәрдә ярашуы үрнәге. 30 ел мәшгульлек хезмәте аның өчен – стаж гына түгел, ул ярдәм итә алган кешеләрнең йөзләгән язмышы. Һәм “ТРның атказанган социаль яклау хезмәткәре” дигән югары исем – аның хезмәтенә лаеклы хөрмәт.
